„Lśnienie” – różnice pomiędzy książką a filmem.

Lśnienie książka kontra film

„Lśnienie” Stephena Kinga opowiadające o upiorach, które czają się w nas samych jak i wszędzie wokół to jedna z najlepszych książek 'króla horroru’. Równie dobrze wyszła jej ekranizacja w reżyserii Stanleya Kubricka z 1980 roku. Zapewne nie każdy oglądał film i czytał też książkę, dlatego w tym odcinku przyjrzymy się różnicom, które są najbardziej widoczne pomiędzy książką a filmem.

Poniższy tekst możecie również odsłuchać na youtubowym kanale Strefa Grozy

„Lśnienie” to klasyczny horror psychologiczny, z nadprzyrodzonymi elementami, którego akcja toczy się w opuszczonym hotelu w samym środku ośnieżonych gór skalistych. To opowieść o duchach, oraz o popadaniu w szaleństwo.

Kiedy Lśnienie zostało zaadaptowane przez filmowca Stanleya Kubricka w 1980 roku, historia nabrała zupełnie innego życia. Dzięki chwalonej przez krytyków roli Jacka Nicholsona i charakterystycznemu stylowi twórcy uważanego za jeden z najlepszych w historii kina, ten niezapomniany film jest obowiązkową pozycją dla miłośników horrorów. Jednak pomimo tego, że jest filarem gatunku, produkcja ta nie jest najwierniejszą adaptacją książki. Dzisiaj przedstawię Wam największe różnice. Jeżeli nie czytaliście książki, albo jakimś cudem nie oglądaliście filmu to możecie na razie sobie odpuścić mój odcinek, ponieważ będzie kilka spojlerów.

Postacie w „Lśnienie”: książka kontra film.

JAck Torrance
Oszalały Jack Torrance, Zrzut ekranu z filmu „Lśnienie”

Jack Torrance:

W powieści Jack jest niezwykle sympatyczną postacią. Uwielbia swoją żonę i syna, ale gdy zmaga się z własnymi demonami, jego zdolność do okazywania tej miłości czasami słabnie. Stracił pracę jako pedagog po tym, jak zaatakował studenta w wybuchu gniewu, zaostrzonego przez jego problem z alkoholizmem. Przyjmując ofertę pracy jako dozorca Jack ma nadzieję na rozwiązanie swoich problemów z alkoholem, oraz na zacieśnienie rodzinnych więzów, oraz zbliżenie się do żony i syna. Niestety wszystko się zmienia gdy powoli opętuje go ciemność drzemiąca w zakamarkach hotelu Overlook, która doprowadza go do szaleństwa.

W filmie natomiast, Jack od początku daje sygnały, że to właśnie on będzie tutaj najwięcej rozrabiał. Chociaż adaptacja filmowa dotyka zmagań Jacka z alkoholem, nie zagłębia się w jego problem tak jak robi to powieść. Ponadto w filmie nie ma informacji o dzieciństwie Jacka i jego relacji z jego agresywnym ojcem. Publiczność nie jest tak ciepła dla Jacka, jak w powieści, gdzie przedstawiany jest jako mężczyzna zmagający się z trudnościami i wieloma emocjami. Zamiast tego od pierwszego momentu bohater ten wydaje się nieco złowieszczy.

Jedną z największych różnic między książką a filmem jest los Jacka. Podczas gdy powieść pozwala na tragiczny rodzaj odkupienia, który ugruntowuje Jacka w jego najgłębszej, najbardziej ludzkiej tęsknocie za miłością i troską o swoją rodzinę, film pozostawia Jacka złoczyńcą do samego końca.

Wendy Torrance:

W powieści Wendy jest matką i gospodynią domową, konsekwentnie równoważącą obawy o męża i syna z pragnieniem utrzymania rodziny razem. Fizycznie jest opisywana jako oszałamiająco piękna. Wendy jest uparta i silna, nie waha się przed zażądaniem rozwodu gdy Jack w przypływie złości przypadkowo łamie rękę Danny’emu. Wendy również ma problemy z własnymi rodzicami: matka zaszczepiła w niej zarówno poczucie urazy, jak i intensywny lęk przed niedociągnięciami.

Kobieta nie pragnie niczego bardziej niż uporządkowania swoich spraw rodzinnych i utrzymania wszystkich jej członków razem. Często żałuje, że nie potrafiła stworzyć z Dannym takiej więzi jaką ma on ze swoim ojcem.

W filmie Wendy jest znacznie mniej pewna siebie i samodzielna niż w książce. Przestraszona, potulna i nerwowa, odgrywa mniejszą rolę niż w powieści. Jest płochliwa w stosunku do Jacka i wydaje się, że przeżyła znęcanie się z jego rąk, chociaż nigdy nie zostało to potwierdzone. W przeciwieństwie do jej oszałamiającego odpowiednika z książki, Wendy z dużego ekranu wygląda znacznie bardziej prosto, z ciemnobrązowymi włosami zamiast blond.

W filmie Danny jest znacznie bliższy swojej matce i często pozostaje u jej boku, co jeszcze bardziej rozwściecza Jacka, gdy zaczyna popadać w szaleństwo.

Danny Torrance
Danny Torrance w Hotelu Overlook. Zrzut ekranu z filmu „Lśnienie”

Danny Torrance:

W powieści Danny – często czule określany jako „Doc” – jest inteligentnym, spostrzegawczym i niesamowicie ciekawskim młodym chłopcem, który ma również ukryty dar: Lśnienie. W całej książce Danny wyczuwa i komunikuje się z duchami, ma zdolność telepatycznego komunikowania się z innymi i ma pewien stopień jasnowidzenia w wydarzeniach zarówno z przeszłości, jak i przyszłości. Danny kocha swoich rodziców, boi się możliwości rozbicia rodziny i czuje szczególne pokrewieństwo z ojcem. Dręczą go koszmarne wizje hotelu Overlook, a kiedy przybywa tam rodzina Torrance, duchy są ciekawe chłopca.

Pomimo tego, że jest nieco spokojniejszy i bardziej dziecinny, Danny z adaptacji filmowej nie różni się zbytnio od materiału źródłowego. Jedną z istotnych różnic jest przedstawienie wyimaginowanego przyjaciela Danny’ego, czyli „Tony’ego”. W powieści Tony pojawia się po raz pierwszy jako byt zewnętrzny, zanim wyjaśniono, że jest częścią psychiki Danny’ego. a w rzeczywistości, jego starszą, bardziej dojrzałą wersją – mającą pomóc zrozumieć czym jest lśnienie i poprowadzić go na właściwą ścieżkę. W filmie Tony jest podobną postacią, choć manifestuje się jako głos z wnętrza Danny’ego, który komunikuje się bezpośrednio z młodym chłopcem poprzez ruchy palcem wskazującym. Na ekranie Tony komunikuje się również z Wendy i Jackiem za pośrednictwem Danny’ego; w książce Tony rozmawia tylko z Dannym.

Dick Holloran:

W powieści Dick Hollaran jest czułym i ciepłym mężczyzną, który pracuje jako szef kuchni w hotelu Overlook. Dick poświęca czas, aby nauczyć Danny’ego trochę więcej o lśnieniu, pomagając młodemu chłopcu rozwijać jego umiejętności i ostrzegając go o niebezpieczeństwach, jakie czyhają na osoby z takimi zdolnościami psychicznymi.

W filmie Dick jest bardzo podobny do swojej postaci z książki. Jednak obie wersje mężczyzny mają zupełnie inny los. W powieści Dick przeżywa atak Jacka i, jak ujawniono w epilogu, zajmuje nową pozycję w resorcie w stanie Maine, gdzie gości zdrowiejących Danny’ego i Wendy. W filmowej adaptacji umiera Dick umiera, zabity przez Jacka.

Duchy i elementy nadprzyrodzone w „Lśnienie”: książka kontra film.

Innym sposobem, w jaki film Lśnienie odbiega od książki Stephena Kinga, jest obecność i znaczenie duchów oraz sił nadprzyrodzonych. W powieści jest absolutnie jasne, że w korytarzach hotelu Overlook czają się duchy – i na pewno nie są przyjazne. Pragną ogromnej mocy psychicznej Danny’ego, oraz manifestują się jako złośliwe duchy, znane inaczej jako Poltergeisty. Duchy w książce starają się zaostrzyć uzależnienie Jacka i doprowadzić go do zabicia swojej rodziny.

W filmie z pewnością obecne są duchy, ale jest to o wiele bardziej niejednoznaczne niż w powieści. Kubrick stoi na granicy między nadprzyrodzonymi a bardzo realnymi psychologicznymi skutkami odizolowania, więc ostateczne dojście Jacka do szaleństwa jest w równym stopniu wynikiem jego własnych zmagań i pogarszającego się zdrowia psychicznego jak i wpływu duchów nawiedzających hotel.

Alkoholizm, uzależnienie i rodzina w „Lśnieniu”: książka kontra film.

Stephen King
Stephen King w ekranizacji swojej powieści. Zrzut ekranu z filmu „To: Rozdział 2”

Stephen King otwarcie mówił o swoich zmaganiach z alkoholizmem i uzależnieniem i nie jest tajemnicą, że w jakimś stopniu postać Jacka Torrance’a opiera się na jego własnych doświadczeniach i lękach. King był głęboko przerażony wizją tego, że jego własne demony spowodują rozpad jego rodziny – albo, co gorsza, w jakiś sposób skrzywdzi tych, których najbardziej kochał.

Powieść ma zatem u podstaw niezwykle ugruntowaną i bolesną dynamikę rodziny; pod wieloma względami jest to eksploracja własnej psychiki i zachowań autora. Powieść pozwala na większą eksplorację i rozwój głównych postaci i tematów, ponieważ burza śnieżna, która pozostawia rodzinę Torrance uwięzioną w Overlook, pojawia się znacznie później w historii w porównaniu z filmem.

Ponadto, podczas gdy głównym celem filmu wydaje się być ekscytacja, przerażenie i utrzymywanie widzów w napięciu, powieść jest głęboko tragiczna – podąża za przyzwoitym, choć walczącym bohaterem, który kocha swoją rodzinę i pragnie być lepszym mężczyzną, mężem i ojcem, ale jest sabotowany i wyzywany na każdym kroku przez demony wewnątrz i na zewnątrz. Ponownie, podczas gdy alkoholizm Jacka jest omawiany i wspominany w filmie, nie jest on na pierwszym planie w taki sam sposób, jak w powieści. Pod wieloma względami film jest horrorem z elementami dramatu rodzinnego, podczas gdy książka to dramat rodzinny osadzony w naprawdę przerażającej scenerii.

Pokój 217 w „Lśnienie”: książka kontra film.

Być może jedną z mniej zauważalnych zmian w stosunku do powieści na dużym ekranie jest liczba dołączona do najbardziej nawiedzonego pokoju gościnnego Overlook. Kiedy Danny po raz pierwszy pojawia się w Overlook w powieści, czuje przyciąganie do pokoju 217 – ale zostaje ostrzeżony przez Dicka Hollarana, aby całkowicie go unikał. Później ujawniono, że pokój 217 ma ponurą historię: lata temu kobieta o imieniu Lorraine Massey zameldowała się w Overlook, ale nigdy się nie wymeldowała. Odebrała sobie życie, umierając w wannie w Pokoju 217, a jej złowrogi duch nadal czai się w miejscu swojej śmierci.

Fani filmu prawdopodobnie pamiętają obecność pani Massey – przerażająca, rozkładająca się zjawa jest jednym z najbardziej niepokojących elementów filmu. Jednak w filmie jej pokój ma numer 237. Powód tej zmiany jest dość prosty. Timberline Lodge, w którym kręcono film, zażądało, aby Kubrick użył numeru pokoju, który nie istniał, aby uniknąć negatywnych skojarzeń, które mogłyby odstraszyć przyszłych wczasowiczów.

Co zostało dodane do filmowej adaptacji Lśnienia?

Gdybyś poprosił fanów filmu „Lśnienie” o wymienienie najbardziej kultowych ujęć, pewnie usłyszałbyś o windzie pełnej krwi oraz dwóch siostrach w niebieskich sukienkach, znanych jako bliźniaczki Grady. Równie prawdopodobne byłoby wymienienie sceny w labiryncie, w której ostatecznie ginie Jack. Możesz więc być zszokowany, gdy dowiesz się, że żadna z tych pamiętnych scen nie pojawia się nigdzie w oryginalnej powieści Kinga.

Grady Twins
Siostry Grady. Zrzut ekranu z filmu „Lśnienie”

Nie znaczy to jednak, że te chwile nie czerpały inspiracji z książki. Zjawy dwóch upiornych identycznych dziewczynek wywodzą się z historii morderstw Grady omówionej w powieści. W oryginale Kinga Jack znajduje w piwnicy Overlook album z wycinkami, które szczegółowo opisują przerażającą historię hotelu – w tym morderstwa popełnione przez poprzedniego dozorcę, Grady’ego, który wpadł w szał i zamordował swoje dwie córki siekierą, zanim użył strzelby do odebrania życia sobie i swojej żonie.

Jeśli chodzi o labirynt, to jest on zaczerpnięty z powieści, z momentu w którym Jack napotyka żywopłoty przycięte na kształt różnych zwierząt, które wydają się lekko przesuwać za każdym razem, gdy na nie spogląda.

To wszystko co na dziś przygotowałem, wskażcie w komentarzu inne różnice, które Wy dostrzegliście no i dajcie znać czy bardziej podoba Wam się książkowa wersja czy filmowa. A Ci którzy nie czytali, lub nie oglądali „Lśnienia” musza to koniecznie nadrobić.

1 thought on “„Lśnienie” – różnice pomiędzy książką a filmem.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *